Berichten

Europees project rondom exoskeletten in mkb van start

Het project EXSKALLERATE is deze maand van start gegaan. InnovationQuarter is één van de partners en penvoerder van het project. Komende 3 jaar zullen 12 partners uit 6 verschillende landen uit de Noordzeeregio als consortium samenwerken. Doel van het project is een toonaangevend ecosysteem te bouwen rondom exoskeletten. Hiermee kunnen bedrijven beter voor hun personeel zorgen en hun concurrentiepositie versterken. Het project past goed bij het SMITZH-thema mensgerichte technologie. We zullen jullie dan ook op de hoogte houden over de mogelijkheden van dit project.

Wat zijn exoskeletten?

Maar liefst 44 miljoen werknemers in de Europese Unie krijgen klachten naar aanleiding van fysiek zwaar werk. Dit kost de industrie jaarlijks meer dan $ 300 mrd. Exoskeletten helpen het aantal spier- en skeletletsels te verminderen en de vitaliteit van werknemers te verhogen, waardoor de kosten voor een bedrijf op de lange termijn dalen. In onze regio is al de nodige expertise over exoskeletten aanwezig bij bedrijven als Laevo en Skelex en organisaties als TU Delft en TNO.

Waarom is dit project nodig?

Met name werknemers in de industrie en de bouwsector verrichten lichamelijk zware werkzaamheden die hun risico op gezondheidsproblemen, invaliditeit en ziekteverzuim vergroten. Dit heeft effect op de arbeidsmarkt. De onaantrekkelijkheid van het werk zorgt voor veel openstaande vacatures en dit remt het concurrentievermogen. Dit geldt met name voor veel kleine en middelgrote ondernemingen, die zich niet bewust zijn van de beschikbare oplossingen via de toepassing exoskeletten, omdat de ontwikkelaars van oplossingen zich meestal richten op grote bedrijven. EXSKALLERATE wil deze problemen aanpakken door zich specifiek te richten op het gebruik van exoskeletten door het mkb in de bouw en de industriële industrie.

Wat gaat er vanuit EXSKALLERATE gebeuren?

“Mensen moeten langer werken in onze vergrijzende samenleving. Wij streven ernaar om mensen in de productie- en bouwsector te helpen om dat op een gezonde en gelukkige manier te doen door de toepassing van exoskeletten te versnellen. Eenmaal gevestigd in deze industrieën, verwachten we dat andere industrieën, zoals logistiek en landbouw, snel zullen volgen,” zegt Anton Duisterwinkel, coördinator van EXSKALLERATE bij InnovationQuarter en programmamanager van SMITZH.

Volgens onderzoek van de EXSKALLERATE-partners zou het gebruik van exoskeletten 10-40% van de piekbelasting van de spieren kunnen verlichten voor passieve exoskeletten, en tot 80% voor actieve exoskeletten.

Het consortium dat bestaat uit bedrijfsondersteunende organisaties, clusters en onderzoeksinstituten zal hiervoor fieldlabs opzetten en helpen ontwikkelen. Daarnaast zullen er ook verschillende informatieve workshops voor mkb-bedrijven worden georganiseerd. Hierin denken experts mee in uitdagingen en oplossingen die mkb’s tegenkomen bij de adoptie van exoskeletten.

Wat kunnen wij voor jou betekenen?

Ook jij kunt meeprofiteren van de voordelen van exoskeletten. Heb je interesse om dit binnen je eigen organisatie toe te passen en samen met TNO onderzoek te doen naar de voordelen? Neem dan contact op met Lotte de Groen. Houd de internationale projectwebsite in de gaten voor projecten en workshops waaraan je kunt deelnemen of neem direct contact op met Anton Duisterwinkel als je meer wilt weten over het programma.

Gratis whitepaper inclusieve technologie beschikbaar

Om duurzame inzetbaarheid en arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te verbeteren, zijn kennis en innovatie van doorslaggevend belang. Slimme technologieën zoals exoskeletten, AR, VR en cobots kunnen hieraan bijdragen. Binnen SMITZH willen we het aantal toepassingen van inclusieve technologie in onze regio bevorderen. Onlangs bracht TNO een gratis whitepaper uit over inclusieve technologie. Hierin lees je welke mogelijkheden deze nieuwe technologieën bieden voor kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt.

Met inclusieve technologieën bedoelen we technologieën die mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie helpen bij het zoeken en vinden van werk en bij het duurzaam aan het werk blijven. Technologieën kunnen fysieke ondersteuning bieden zoals de inzet van exoskeletten bij het verbeteren van de houding. Wanneer bijvoorbeeld Augmented Reality (AR) wordt ingezet bij het versterken van het geheugen, spreken we over cognitieve ondersteuning. Daarnaast kunnen psychosociale technologieën zoals sociale robots helpen bij het vergroten van vertrouwen en bevorderen van de motivatie.

Wil jij weten hoe je met de inzet van technologie je medewerkers langer aan het werk houdt?; hoe je personeel kunt aannemen met een laag opleidingsniveau of een handicap; of hoe je langdurig ziek personeel weer kunt re-integreren? Verken de mogelijkheden in deze whitepaper van TNO. Zoek je ondersteuning bij het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie of pilot, wellicht kunnen we je daar vanuit SMITZH bij helpen met eerdere kennis en ervaring of financiële ondersteuning.

Augmented Reality: Handmatig assembleren met minder fouten

Augmented Reality (AR) in een productieomgeving, wat levert dat op? Die vraag staat centraal in de pilot die Boers & Co en TNO momenteel doen. Samen onderzoeken zij wat AR-ondersteuning betekent bij het handmatig assembleren van productonderdelen. Hoe verloopt de interactie tussen medewerker en techniek? Zijn er daadwerkelijk resultaten in kwaliteit en doorlooptijd op te merken? En zo ja, wegen die op tegen de investeringen die je moet doen?

Guided manufacturing: ondersteuning bij complex en nieuw werk

Veel complexe en sterk variërende taken binnen de industrie zijn nog steeds mensenwerk. Wel komt er meer en meer technologie beschikbaar om mensen daarbij te ondersteunen (guided manufacturing). Denk aan exoskeletten, cobots, AR-brillen en AR-projectietechnologie. Reinier Könemann van TNO doet onderzoek naar de toepassing van guided manufacturing bij het inwerken van nieuwe medewerkers, het effect op werkplezier en het kwaliteitsverschil bij het ondersteunen van complexe processen.

Samen met Ward Bingley, Manager Operations bij Boers & Co MechaTronica Industrie, toetst hij de toegevoegde waarde van AR-technologie in een bestaand assemblageproces. Boers & Co produceert en assembleert fijne product(onderdelen) uit diverse materialen voor bijvoorbeeld reddingsuitrustingen, instrumenten voor oogchirurgie en aerospace. Het bedrijf werkt veel met flexkrachten, waardoor inleren vaak nodig is. De verwachting is dat dit met een AR-systeem/instructie met minimale inspanning van ervaren medewerkers kan.

SMITZH spreekt met Frits (L), Reinier (M) en Ward (R) over de pilot bij Boers & Co

SMITZH spreekt met Frits (L), Reinier (M) en Ward (R) over de pilot bij Boers & Co

Smart Joints in elkaar zetten vergt precisie

Medewerker Frits Koole assembleert SmartJoints. De SmartJoint is een productonderdeel van het exoskelet van Laevo, een mechanisch harnas om je rug te ontlasten tijdens voorovergebogen houdingen. Frits staat aan een flexibel in te richten werktafel met 42 bakjes vol verschillende productonderdelen en krijgt stap voor stap aanwijzingen op de tafel en bakjes geprojecteerd over wat hij moet doen.

Reinier: “Ik heb de fysieke werkopstelling bij Boers & Co precies gelaten zoals die was. Het enige wat TNO tijdens de pilot toegevoegd heeft, zijn twee projectoren, een camera, de nodige sensoren en een lcd-scherm. Vervolgens ben ik een paar dagen kwijt geweest aan het programmeren van de stappen en toevoegen van plaatjes en teksten.”

Frits: “Door de toevoeging van AR word je verplicht om het proces stapsgewijs te volgen. Vergeet ik de lijm te pakken, dan registreert een sensor dat. Er wordt een rode kleur geprojecteerd op mijn hand en ik kan simpelweg niet verder naar de volgende stap. Dat is wel echt anders dan het werken met een papieren handleiding of stickers met nummers.”

Van batch productie naar one-piece-flow

De AR-instructie helpt bij de switch die Boers & Co wil maken van assembleren in batch naar one-piece-flow. One-piece-flow is het produceren en verplaatsen van één item per keer (of kleine en consistente hoeveelheden per keer) door een serie van processtappen. Dit gebeurt zo geleidelijk mogelijk, waarbij alleen wordt gemaakt wat de volgende stap nodig heeft. Dit is het tegenovergestelde van klassieke batch productie waarbij grote hoeveelheden ineens gemaakt worden, liggen te wachten en weer verder gaan in het proces. Het grote voordeel van one-piece-flow is dat er veel soorten verspillingen geëlimineerd kunnen worden (waaronder overproductie, wachten en kwaliteitsproblemen).

Flexibel leveren in kleine aantallen tegen hoge kwaliteit

Ward: “Veel van onze klanten vragen om een flexibele productie gekoppeld aan hun eigen processen. Voorraad kost immers geld. Tegen de tijd dat we een oplage geproduceerd hebben, kunnen onze klanten al weer iteraties aan het ontwerp hebben doorgevoerd. Dit vraagt maximale flexibiliteit. Middels Quick Response Manufacturing, werken we in kleine series en proberen we voorraden in de supply chain te voorkomen. Mensen doen niks bewust verkeerd. Maar in een complexe samenstelling is een vergissing snel gemaakt, helemaal als de series klein zijn. Dan neemt de kans hierop toe. Ik wil weten of de inzet van AR helpt bij het verminderen van het aantal fouten. En of de kosten daarvan opwegen tegen de kwaliteitsverbetering.”

Met behulp van AR worden aanwijzingen op het werkblad, de bakjes en de hand van Frits geprojecteerd.

Met behulp van AR worden aanwijzingen op het werkblad, de bakjes en de hand van Frits geprojecteerd.

Meten, meten, meten…op zoek naar balans

Reinier: “In de pilot meten we alles. Hoe lang een medewerker over de stappen doet, welke stappen veel tijd kosten of mogelijk fouten opleveren. Dankzij Boers & Co hoefden we geen 0-meting te doen. Het bedrijf had al veel data om aan ons te overhandigen.”

Ward:  “Binnen Boers & Co zijn alle machines connected. We zijn een smart factory. We zetten flink in op IoT en Big Data, we hebben al een pilot gedaan met het tellen van onze voorraad met een drone, sensoren meten trillingen, temperaturen en andere parameters in onze machines en we zijn bezig met de implementatie van cobots waar het kan en binnenkort rijdt hier een AIV rond (redactie: Autonomous Intelligent Vehicle, een zelfstandig rijdende intelligente transportrobot). Omdat we altijd door willen bouwen aan onze smart factory, hebben we al nagedacht over hoe we dit soort AR-systemen straks kunnen plaatsen in ons nieuwe pand wat in februari 2020 gereed is. Wij sturen niet alleen op het verkorten van de tijd dat we met een product bezig zijn, maar willen de totale doorlooptijd van het productieproces verkorten. Dat betekent optimaliseren door wachttijden weg te nemen en fouten te voorkomen.”

Reinier: “Uiteraard wil je precies weten hoeveel het voorkomen van een fout je kost. Je bent op zoek naar balans. Waar die ligt, maken we met deze pilot meer inzichtelijk. We gebruiken de resultaten uit deze pilot om generieke uitspraken te doen die relevant zijn voor andere type processen of bedrijven die deze technologie willen toepassen.”

Ervaring en leercapaciteit

Ward: “Op dit moment kunnen we nog niets over de resultaten zeggen; maar ik heb het idee dat ik al kwaliteitsverschillen zie.”

Frits: “Het werken met de AR, maakt het inleren makkelijk. Inmiddels weet ik wel hoe de SmartJoint in elkaar moet zetten. Toch houdt het systeem me scherp. Het is niet storend.”

Reinier licht toe dat er in een volgende pilot ook getest kan worden met de flexibiliteit van het AR-systeem. Nu is het statisch en ziet Frits dezelfde stappen als gisteren. Er zouden aanpassingen kunnen komen naar ervaringsniveau en/of leercapaciteit. Bijvoorbeeld de informatie reduceren op basis van het aantal herhalingen of de snelheid waarmee een bepaalde stap doorlopen wordt.

Vervolgstappen

De werkopstelling bij Boers & Co is bij publicatie van dit artikel verdwenen. Bedrijven met interesse kunnen een soortgelijke demo-opstelling bekijken in fieldlab RoboHouse. TNO voert op dit moment analyses uit op de verzamelde data. Op 23 oktober wordt een afsluitende workshop georganiseerd bij RoboHouse voor iedereen met interesse. Deelnemers kunnen er aan de slag met een canvas om te bepalen of, en waar zij de AR-technologie in kunnen zetten en wat het oplevert binnen hun bedrijf. Tijdens deze bijeenkomst worden de resultaten gedeeld van het overkoepelende SMITZH project guided manufacturing. Ook Ward en Reinier zullen hier hun bevindingen terugkoppelen.

Inspiratiecase: Boers & Co Augmented Reality

Augmented Reality (AR) in een productieomgeving, wat levert dat op? Die vraag staat centraal in de pilot die Boers & Co en TNO momenteel doen. Samen onderzoeken zij wat AR-ondersteuning betekent bij het handmatig assembleren van productonderdelen. Hoe verloopt de interactie tussen medewerker en techniek? Zijn er daadwerkelijk resultaten in kwaliteit en doorlooptijd op te merken? En zo ja, wegen die op tegen de investeringen die je moet doen?

Guided manufacturing: ondersteuning bij complex en nieuw werk

Veel complexe en sterk variërende taken binnen de industrie zijn nog steeds mensenwerk. Wel komt er meer en meer technologie beschikbaar om mensen daarbij te ondersteunen (guided manufacturing). Denk aan exoskeletten, cobots, AR-brillen en AR-projectietechnologie. Reinier Könemann van TNO doet onderzoek naar de toepassing van guided manufacturing bij het inwerken van nieuwe medewerkers, het effect op werkplezier en het kwaliteitsverschil bij het ondersteunen van complexe processen.

Samen met Ward Bingley, Manager Operations bij Boers & Co MechaTronica Industrie, toetst hij de toegevoegde waarde van AR-technologie in een bestaand assemblageproces. Boers & Co produceert en assembleert fijne product(onderdelen) uit diverse materialen voor bijvoorbeeld reddingsuitrustingen, instrumenten voor oogchirurgie en aerospace. Het bedrijf werkt veel met flexkrachten, waardoor inleren vaak nodig is. De verwachting is dat dit met een AR-systeem/instructie met minimale inspanning van ervaren medewerkers kan.

SMITZH spreekt met Frits (L), Reinier (M) en Ward (R) over de pilot bij Boers & Co

SMITZH spreekt met Frits (L), Reinier (M) en Ward (R) over de pilot bij Boers & Co

Smart Joints in elkaar zetten vergt precisie

Medewerker Frits Koole assembleert SmartJoints. De SmartJoint is een productonderdeel van het exoskelet van Laevo, een mechanisch harnas om je rug te ontlasten tijdens voorovergebogen houdingen. Frits staat aan een flexibel in te richten werktafel met 42 bakjes vol verschillende productonderdelen en krijgt stap voor stap aanwijzingen op de tafel en bakjes geprojecteerd over wat hij moet doen.

Reinier: “Ik heb de fysieke werkopstelling bij Boers & Co precies gelaten zoals die was. Het enige wat TNO tijdens de pilot toegevoegd heeft, zijn twee projectoren, een camera, de nodige sensoren en een lcd-scherm. Vervolgens ben ik een paar dagen kwijt geweest aan het programmeren van de stappen en toevoegen van plaatjes en teksten.”

Frits: “Door de toevoeging van AR word je verplicht om het proces stapsgewijs te volgen. Vergeet ik de lijm te pakken, dan registreert een sensor dat. Er wordt een rode kleur geprojecteerd op mijn hand en ik kan simpelweg niet verder naar de volgende stap. Dat is wel echt anders dan het werken met een papieren handleiding of stickers met nummers.”

Van batch productie naar one-piece-flow

De AR-instructie helpt bij de switch die Boers & Co wil maken van assembleren in batch naar one-piece-flow. One-piece-flow is het produceren en verplaatsen van één item per keer (of kleine en consistente hoeveelheden per keer) door een serie van processtappen. Dit gebeurt zo geleidelijk mogelijk, waarbij alleen wordt gemaakt wat de volgende stap nodig heeft. Dit is het tegenovergestelde van klassieke batch productie waarbij grote hoeveelheden ineens gemaakt worden, liggen te wachten en weer verder gaan in het proces. Het grote voordeel van one-piece-flow is dat er veel soorten verspillingen geëlimineerd kunnen worden (waaronder overproductie, wachten en kwaliteitsproblemen).

Flexibel leveren in kleine aantallen tegen hoge kwaliteit

Ward: “Veel van onze klanten vragen om een flexibele productie gekoppeld aan hun eigen processen. Voorraad kost immers geld. Tegen de tijd dat we een oplage geproduceerd hebben, kunnen onze klanten al weer iteraties aan het ontwerp hebben doorgevoerd. Dit vraagt maximale flexibiliteit. Middels Quick Response Manufacturing, werken we in kleine series en proberen we voorraden in de supply chain te voorkomen. Mensen doen niks bewust verkeerd. Maar in een complexe samenstelling is een vergissing snel gemaakt, helemaal als de series klein zijn. Dan neemt de kans hierop toe. Ik wil weten of de inzet van AR helpt bij het verminderen van het aantal fouten. En of de kosten daarvan opwegen tegen de kwaliteitsverbetering.”

Met behulp van AR worden aanwijzingen op het werkblad, de bakjes en de hand van Frits geprojecteerd.

Met behulp van AR worden aanwijzingen op het werkblad, de bakjes en de hand van Frits geprojecteerd.

Meten, meten, meten…op zoek naar balans

Reinier: “In de pilot meten we alles. Hoe lang een medewerker over de stappen doet, welke stappen veel tijd kosten of mogelijk fouten opleveren. Dankzij Boers & Co hoefden we geen 0-meting te doen. Het bedrijf had al veel data om aan ons te overhandigen.”

Ward:  “Binnen Boers & Co zijn alle machines connected. We zijn een smart factory. We zetten flink in op IoT en Big Data, we hebben al een pilot gedaan met het tellen van onze voorraad met een drone, sensoren meten trillingen, temperaturen en andere parameters in onze machines en we zijn bezig met de implementatie van cobots waar het kan en binnenkort rijdt hier een AIV rond (redactie: Autonomous Intelligent Vehicle, een zelfstandig rijdende intelligente transportrobot). Omdat we altijd door willen bouwen aan onze smart factory, hebben we al nagedacht over hoe we dit soort AR-systemen straks kunnen plaatsen in ons nieuwe pand wat in februari 2020 gereed is. Wij sturen niet alleen op het verkorten van de tijd dat we met een product bezig zijn, maar willen de totale doorlooptijd van het productieproces verkorten. Dat betekent optimaliseren door wachttijden weg te nemen en fouten te voorkomen.”

Reinier: “Uiteraard wil je precies weten hoeveel het voorkomen van een fout je kost. Je bent op zoek naar balans. Waar die ligt, maken we met deze pilot meer inzichtelijk. We gebruiken de resultaten uit deze pilot om generieke uitspraken te doen die relevant zijn voor andere type processen of bedrijven die deze technologie willen toepassen.”

Ervaring en leercapaciteit

Ward: “Op dit moment kunnen we nog niets over de resultaten zeggen; maar ik heb het idee dat ik al kwaliteitsverschillen zie.”

Frits: “Het werken met de AR, maakt het inleren makkelijk. Inmiddels weet ik wel hoe de SmartJoint in elkaar moet zetten. Toch houdt het systeem me scherp. Het is niet storend.”

Reinier licht toe dat er in een volgende pilot ook getest kan worden met de flexibiliteit van het AR-systeem. Nu is het statisch en ziet Frits dezelfde stappen als gisteren. Er zouden aanpassingen kunnen komen naar ervaringsniveau en/of leercapaciteit. Bijvoorbeeld de informatie reduceren op basis van het aantal herhalingen of de snelheid waarmee een bepaalde stap doorlopen wordt.

Vervolgstappen

De werkopstelling bij Boers & Co is bij publicatie van dit artikel verdwenen. Bedrijven met interesse kunnen een soortgelijke demo-opstelling bekijken in fieldlab RoboHouse. TNO voert op dit moment analyses uit op de verzamelde data. Op 23 oktober wordt een afsluitende workshop georganiseerd bij RoboHouse voor iedereen met interesse. Deelnemers kunnen er aan de slag met een canvas om te bepalen of, en waar zij de AR-technologie in kunnen zetten en wat het oplevert binnen hun bedrijf. Tijdens deze bijeenkomst worden de resultaten gedeeld van het overkoepelende SMITZH project guided manufacturing. Ook Ward en Reinier zullen hier hun bevindingen terugkoppelen.

Een krachtig koppel: Van der Valk Systemen en Werkse!

Werkse! is sterk in werk. Zij begeleiden Delftenaren met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk. Ongeveer 13 maanden geleden kwamen Hans van Zeijl, manager van Werkse!, en Marcel van der Voort, manager Outsourcing, van Van der Valk Systemen met elkaar in contact. Nu vormen zij een krachtig koppel. Zij bewijzen dat nieuwe technologie nieuw perspectief biedt voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Aanleiding: verpakkingswerk

Hans: “We zagen via een andere opdrachtgever dat Van der Valk Systemen diverse systemen maakte voor zowel de tuinbouw als de solar branche. Veel van onze werknemers doen nu verpakkingswerk. Omdat dit werk afneemt en de mensen meer kunnen dan alleen een zakje plakken en een schroefje vastdraaien, zochten we naar alternatieven. In het contact met Van der Valk Systemen zag ik een kans.”

Marcel: “Van der Valk Systemen groeit snel. Het is dan belangrijk rust te creëren in de verschillende productieprocessen. We stonden voor de vraag: gaan we opschalen of uitbesteden? Vanuit onze visie op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen zijn wij al bekend met sociale werkplaatsen en besteden hier ook aan uit. Als beide partijen goed samenwerken is dit een win-winsituatie. Met Hans van Werkse! had ik direct een klik. Hun bedrijfsfilosofie past erg goed bij de onze.”

Hans: “Het beeld bestaat dat nieuwe technologie kwetsbare mensen in de weg staat. Maar hier kan het ons juist gaan helpen. Vorig jaar heb ik een klein projectje gedaan in samenwerking met de Haagse Hogeschool. Het ging daarbij om werkzaamheden waarbij een fijne motoriek nodig is om hele kleine materialen beet te pakken. Wanneer je dit veelvuldig moet doen, raak je het gevoel ervoor kwijt. Techniek helpt dan.”

De pilot: AR inzet bij RoboHouse

Werkse! en Van der Valk Systemen hebben via SMITZH geld gekregen om een pilot te draaien met nieuwe technologie. Samen met TNO zetten zij een nieuw instructiesysteem op. Werknemers worden met lichtsignalen de weg gewezen naar de volgende stap in het productieproces van de componenten van Van der Valk Systemen. De pilot wordt gedaan in fieldlab RoboHouse in Delft. Als het daar werkt, dan zal er bij Werkse! 3 tot 6 weken getest worden met de medewerkers. Daarna wordt er geëvalueerd. Als blijkt dat de nieuwe technologie bijdraagt aan de vaardigheid van werknemers, kan dit ook worden ingezet bij bijvoorbeeld solderen of het bewerken van elektrische bedrading.

Marcel: “Van der Valk Systemen heeft innovatie hoog in het vaandel staan. Dat zie je terug in de producten. Sinds 1963 ontwikkelen we hoogwaardige systemen voor de glastuinbouw. In 2009 hebben we dit uitgebreid met de ontwikkeling van slimme bevestigingsmaterialen voor zonnepanelen. Mede hierdoor zijn we gegroeid van 30 naar 90 medewerkers. Zonder technologische ontwikkelingen zou dit niet mogelijk zijn. Techniek dient de mens. Wat voor Van der Valk Systemen geldt, geldt ook voor Werkse!.”

De techniek die in deze pilot wordt ingezet heet Augmented Reality (AR). AR betekent letterlijk “het toevoegen van informatie aan de werkelijkheid”. Een smart beamer projecteert werkinstructies (biiv foto’s, tekst, filmpjes, een pijl) voor de operator stapsgewijs op het werkblad of het product. Een camera ziet dat de medewerker een onderdeel heeft gepakt of geplaatst, waardoor automatisch de volgende werkinstructie wordt geprojecteerd. TNO ontwikkelt demonstrators en doet onderzoek naar de effectiviteit van dergelijke nieuwe AR technologie samen met bedrijven (zoals met Werkse!) en Fieldlabs (zoals in Robohouse).

 

Drukbezochte TNO workshop Mensgerichte Technologie gemist?

Eind januari organiseerde TNO de workshop “Slimme assemblagetechnologie in Smart Industry” in het pas geopende fieldlab RoboHouse. Een workshop voor productie- en assemblagebedrijven met interesse of ervaring in robotisering en Augmented Reality support. Bezoekers kregen antwoord op vragen als: Wat is mensgerichte technologie? Wat levert het op? en Hoe implementeer ik het succesvol? Heb jij deze drukbezochte workshop helaas gemist? Lees dan dit boeiende verslag door Gu van Rhijn, projectleider bij TNO.

Steeds vaker passen we slimme maaktechnologieën toe. Maar door de hoge variatie en kleine seriegrootte eindproducten is automatisering niet altijd mogelijk of rendabel. De medewerker in het proces blijft een belangrijke schakel en kan daar waar mogelijk ondersteund worden door slimme technologie. Bedrijven hebben te maken met een mix aan medewerkers, die variëren in skills en ervaring. Dit vraagt om een flexibele inrichting van de productie waarin mensen, machines en robots effectief samenwerken. Technologie die de mens ondersteunt het beste uit zichzelf te halen, noemen we mensgerichte technologie.

TNO: onderzoek wijst uit mensgerichte technologie zeer effectief

Gu van Rhijn, projectleider bij TNO, gaf een kort overzicht van toepassingen van mensgerichte technologieën. Voorbeelden zijn o.a. collaborative robots (cobots), Augmented Reality (AR) support systemen en exoskeletten. TNO presenteerde resultaten van diverse onderzoeken in het fieldlab en bij bedrijven waarbij het effect van nieuwe technologie op productiviteit, productkwaliteit, inleertijd en werkbelasting werd gemeten.

In een experiment uitgevoerd met 35 operators van diverse bedrijven nam de totale cyclustijd met 57% af en de paktijd met 70%. Er werden geen fouten gemeten bij het pakken en plaatsen van componenten met behulp van AR-projectietechnologie. De gebruikers ervoeren een kwart minder fysieke en mentale belasting bij geprojecteerde werkinstructies vergeleken met instructies van een computerscherm. TNO werkt nu met bedrijven KMWE, Senzer en Arkite aan verdere ontwikkeling van AR-projectietechnologie, door het nu ook adaptief te maken, zodat het instructieniveau zich aanpast afhankelijk van je ervaring en vaardigheden.

Wil jij dit ook? Voor implementatie van deze nieuwe technologieën in je bedrijf is het van belang goed te kijken naar het proces en de operators. Welke taken lenen zich voor robotisering en welke niet? Welke vorm van digitalisering is van de meeste toegevoegde waarde? Welke informatie hebben ervaren en onervaren medewerkers nodig om foutloos te kunnen werken? Daarnaast is het ook belangrijk om bij implementatie na te gaan hoe deze robots en AR-supportsystemen digitaal verbonden zijn aan bestaande informatiesystemen (o.a. ERP/PLM/CAD). Je wilt immers dat de programmeertijd beperkt blijft en bestaande product- en procesdata worden benut.

Thomas Regout International: toegevoegde waarde van mens in assembleren nam toe

Ruud Keulen, algemeen directeur van Thomas Regout International (producent van telescopische sliders in Maastricht), schetste aan de hand van videobeelden de transitie die het bedrijf doormaakt naar een flexibele fabriek. Hierin worden kleine series en een grote productmix in korte tijd gemaakt en geleverd. De medewerkers die er voorheen werkten, werken er nu nog steeds, maar hebben een andere rol. De toegevoegde waarde van de mens is toegenomen: robots nemen transport- en handlingtaken over. De medewerkers voeren nu ondersteund door een AR-projectiesysteem kritische inspectie- en assemblagetaken uit, bijvoorbeeld bij het samenstellen van de gereedschappen. Dit voorkomt mogelijke fouten en verkort de inleertijd van nieuwe onervaren medewerkers. Dit systeem en de achterliggende procesaansturing is ontwikkeld in samenwerking met TU Eindhoven en TNO in het EU project Horse. Ruud Keulen benadrukte dat een dergelijke transitie tijd kost en eerst ook weerstand oproept in de organisatie. Het betrekken van de medewerkers bij het ontwikkelen en invoeren van nieuwe technologie, en vervolgens laten zien en ermee gaan werken, zijn van groot belang.

Amfors: succesvolle inzet AR-cobots in de sociale werkvoorziening

Amfors (Sociale Werkvoorziening voor Amersfoort e.o.) presenteerde de verschillende technologieën die het bedrijf inzet als ondersteuning van hun medewerkers, die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Een goed voorbeeld is het gebruik van exoskeletten bij pakkethandling bij Post NL ter vermindering van de belasting en het vergroten van de inzetbaarheid. Roald Klumpenaar, programmaleider inclusieve technologie bij Amfors:“Mits op de juiste wijze geïntroduceerd omarmen medewerkers de nieuwe technologieën. Twee zijn al zo enthousiast en willen niet meer zonder exoskelet werken. Daarnaast test Amfors met diverse kennispartners de inzet van cobots bij LED montage en AR-projectietechnologie in assemblage. Ronald de Koning (algemeen directeur): “Amfors wil deze technologieën inzetten om de duurzame inzetbaarheid en groei van de medewerkers te vergroten. De nieuwe technologieën stellen onze medewerkers in staat om langer en met meer plezier aan het werk te blijven.”

Variass: mens en cobot werken samen bij het solderen van printplaten

Hendri Kortman, innovatiemanager bij Variass vertelde hoe hij een eerste toepassing van mens-cobot samenwerking heeft ontwikkeld voor het solderen van printplaten. Voor componenten die niet automatisch kunnen worden geplaatst, is een werkplek ontwikkeld waarbij de mens componenten plaatst en de cobot parallel soldeer werk uitvoert. Zijn ervaring met inzet van cobots: “De winst zit hem niet in de snelheid van de cobot maar met name in de parallellisatie van taken. Hiermee is het een echte mens-robot samenwerking.” Vanwege de hoge variëteit en kleine series steekt Variass ook innovatiecapaciteit in het snel kunnen programmeren of configureren van de cobot bij nieuwe producten.

Op het programma stonden ook nog diverse demonstraties van RoboHouse en TNO. Als laatste gaf Frank Krause van TNO een korte toelichting over de mogelijkheden en nieuwe ontwikkelingen van industriële exoskeletten en het gebruik hiervan in de praktijk.

Zelf aan de slag

Ben je geïnteresseerd in deze technologieën en wat deze voor jouw bedrijf kunnen betekenen? Zou je ook graag een dergelijke workshop volgen? Neem gerust contact op. Er komen nog meer workshops aan. De demonstrators van mens-robot-samenwerking en AR in assemblage zijn nog steeds te bezichtigen in fieldlab RoboHouse. Via onze vouchers is het mogelijk om haalbaarheidsstudies of evaluaties uit te voeren met een voorbeeldproduct uit je bedrijf.

 

Gezocht: ontwikkelaars en potentiële gebruikers exoskeletten

SMITZH heeft samen met onder andere Bax Company een eerste fase financieringsaanvraag binnengehaald voor de bouw en toepassing van exoskeletten. De financiering komt beschikbaar via het programma EXSKALLERATE van INTERREG Noordzeeregio.

Een exoskelet is een kunstmatige omhulling van het lichaam die gebruikt wordt voor medische en industriële doeleinden. Exoskeletten kunnen het werk van medewerkers die bijvoorbeeld moeten tillen, versnellen en verlichten. Bouw jij zelf exoskeletten of wil jij komende tijd experimenteren met de toepassing ervan in jouw bedrijf, meld je dan bij SMITZH. Wij zijn op zoek naar jou.

EXSKALLERATE wil een ecosysteem binnen de Noordzeeregio creëren waarin nieuwe (of verbeterde) kennispartnerschappen worden aangegaan en nieuwe producten en diensten voor exoskeletten in industriële- en bouwtoepassingen worden ontwikkeld. Daarnaast hoopt INTERREG met EXSKALLERATE bij te dragen aan de inzet van medewerkers die lijden aan spier- en skeletaandoeningen.

Delfts exoskelet wint behendigheidswedstrijd

Een door Delftse studenten ontworpen exoskelet is in het Duitse Düsseldorf winnaar geworden van de Cybathlon Experience, een internationale obstakelrace voor exoskeletten. Dat zijn robotische harnassen voor mensen met een dwarslaesie.

csm_hellingproef_kleiner_7fe46a8a91.jpg

Het exoskelet werd gedragen door Sjaan Quirijns, die sinds 2000 een dwarslaesie heeft. Zij behaalde met de MARCH III de snelste tijd en het hoogste aantal punten. Dankzij verbeteringen aan het pak en intensieve training van Sjaan wist zij de obstakelbaan met vier verschillende hindernissen in iets meer dan 9 minuten succesvol af te ronden.

De Cybathlon Experience vond de afgelopen dagen plaats op de Rehacare, de Duitse vakbeurs voor revalidatie techniek. Verschillende academische en commerciële teams streden tegen elkaar in een race waarbij vier verschillende obstakels moeten worden genomen.

Student Lennart Schut, teammanager van Project MARCH: „We zijn ontzettend trots op deze eerste plek! Maar, nog belangrijker vinden we dat we met de ontwikkeling van deze techniek bijdragen aan het teruggeven van mobiliteit aan mensen met een dwarslaesie.”

Leiden cobots en augmented reality tot meer en beter werk?

Na alle verhalen over het oprukken van robots die steeds meer werknemers zouden verdringen, blijkt steeds vaker dat de inzet van zulke machines juist kansen biedt. Vooral mensen met een fysieke, cognitieve of andere beperking hebben baat bij ondersteuning door mensgerichte technologie. Dat blijkt onder meer uit een praktijkproef met zogeheten inclusieve technologie die TNO hield bij Amfors, het sociaal werkbedrijf in de regio Amersfoort. Dat is goed nieuws voor een programma als SMITZH.

SMITZH zet in op een toename van mensgerichte technologie in onze regio. Er zijn veel vacatures in de maakindustrie en tegelijkertijd staan er mensen zonder werk aan de kant. Inclusieve technologie maakt moeilijke taken makkelijk en kan beide problemen helpen oplossen. Zo kunnen ook lager geschoolde medewerkers eenvoudig vaardigheden leren en optimaal presteren.

TNO doet al jaren onderzoek naar de inzet van inclusieve technologie om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt aan zinvol werk te helpen en werkenden duurzaam inzetbaar te houden, kortom te includeren in het arbeidsproces. Fysieke of collaboratieve robots (cobots) nemen gedeeltelijk taken over waar mensen met een beperking moeite mee hebben zoals zwaar, gevaarlijk, precies of eentonig werk. Daarnaast maakt augmented reality (AR) het mogelijk instructies op de werkplek te projecteren, waardoor medewerkers zonder voorafgaande training taken kunnen verrichten die ze anders onmogelijk aan zouden kunnen.

In dit achtergrondartikel van TNO lees je meer over de praktijkproef en de mogelijkheden van inclusieve technologie.

 

Evenementen

Niets gevonden

Uw zoekopdracht leverde helaas geen artikelen op